سناتوری که جمهوریخواهان هم به او «افراطی» می گویند!
جان مککین، سناتورجمهوریخواه، یکی از حامیان سیاست خارجی خشونتآمیز نظیر سیاست مداخلهجویانه «جنگ علیه ترور» است. او از اعضاءِ مؤسس «کمیته آزادسازی عراق»[۱] بود که اهداف نومحافظهکاران آمریکایی را در عراق دنبال میکند. مککین با حماسهسازی از تجاوز نظامی آمریکا به عراق و افغانستان از تلاشهای جورج بوش برای پیشبرد سیاست جنگ علیه ترور در خاورمیانه حمایت کردهاست. در سال ۲۰۱۴ پس از آن که جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای سنا پیروز شدند و به اکثریت رسیدند مککین رییس کمیته قدرتمند نیروهای مسلح سنای آمریکا شد. او در این سمت در پیشبرد سیاستهای جنگطلبانه علیه ایران ومداخله نظامی در جنگ داخلی سوریه نقش مؤثری ایفا کرد.(۱)
ریاست طولانی مدت مککین بر «انستیتو بینالمللی جمهوریخواهان»[۲] جایگاه او را به عنوان عنصری پیشگام در عرصه جنگطلبی درون حزب جمهوریخواه تثبیت کرد. انستیتو بینالمللی جمهوریخواهان شاخهای از «موقوفه ملی برای دموکراسی»[۳] است که ارتباط نزدیکی با حزب جمهوریخواه دارد. موقوفه ملی برای دموکراسی سازمانی است که بودجه خود را از وزارت خارجه آمریکا دریافت میکند و در جهت براندازی حکومتهای مستقل در آمریکای لاتین و سایر نقاط جهان فعالیت میکند.
به جرأت میتوان مککین را در مقایسه با سناتورهای هم نسلش یکی از جنگطلبترینها به حساب آورد. او و دوستانش سناتور لیندزی گراهام و سناتور جو لیبرمن اغلب در سنا مشغول ارائه طرح جدیدی هستند تا دولت را مجبور کنند به نقطهای از عالم لشگرکشی کند. پس از انتخابات ۲۰۱۲ و بازنشستگی لیبرمن از سنا، نیویورک تایمز کارنامه فعالیت این سه سناتور را مورد بررسی قرار داد و نوشت: «همکاری این سه سناتور به پایان رسید. این سه به خاطر دیدگاههای جنگطلبانهشان هر کدام حتی درون حزب خود نیز افراطی محسوب میشوند؛ در عین حال هیچ بحثی درباره موضوعات عمده سیاست خارجی را نیز نمیتوان بدون ذکر نام این سه پیش برد.»(۲)
مککین از گراهام برای کسب نامزدی حزب جمهوریخواه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ آمریکا حمایت کرد و در کمپینهای انتخاباتی در ایالتهای مختلف نظیر نیوهمشایر در کنار او ایستاد. او در آگوست ۲۰۱۵ خطاب به طرفداران گراهام گفت: «اگر امروز آن طور که من امیدوار هستم تحت تاثیر این کاندیدا قرار گرفتهاید، دوست دارم به من لطفی بکنید، از دوستانتان بخواهید بیایند و لیندزی گراهام را ببینند.»(۳)
درباره توافق هستهای با ایران
مککین منتقد سرسخت مذاکرات هستهای با ایران بود و همیشه درباره تهدید ادعایی ایران علیه ایالات متحده اغراق میکرد. برای مثال مککین در سپتامبر ۲۰۱۵ در همایشی که توسط «مسیحیان متحد برای حمایت از اسراییل»[۴] ترتیب داده شده بود گفت: «ایران میتواند بزرگترین تهدید برای آمریکا و هرآنچه که ما خواهان آنیم باشد.» (۴۴)
او به شدت از مذاکرات ۱+۵ با ایران انتقاد میکرد. این مذاکرات در جولای ۲۰۱۵ به امضاءِ یک معاهده تاریخی انجامید. مککین ادعا میکرد طرف آمریکایی در برجام مرتکب اشتباهات بنیادین شدهاست و حرفهای نومحافظهکارها را تکرار میکرد که این توافق به زیان اسرائیل و دوستان ایالات متحده در جهان عرب است.(۵) او پس از اعلام دستیابی به توافق هستهای گفت: «این یک توهم خطرناک است، بویژه که ما جنگافروزی ایران در عراق، سوریه، لبنان، یمن و جاهای دیگر منطقه را میبینیم. من میترسم این توافق به جای اینکه جاهطلبی هستهای ایران را مهار کند ما را از اهداف درستی که در ۳۵ سال گذشته در پی آن بودیم دور کند. اهدافی مانند تضعیف جمهوری اسلامی، محدود کردن نفوذ تهدیدآمیز ایران، تقویت اسرائیل و شرکای عربمان، کاستن از تنشهای منطقه و ممانعت از دست یابی ایران به سلاح هستهای.»(۶)
در مارچ ۲۰۱۵، سناتور جنگطلب تام کاتن خطاب به رهبران ایران نامه بحثبرانگیزی نوشت که در آن ادعا شدهبود رسیدن به هر توافقی با دولت اوباما بیش از دوران ریاست جمهوری او دوام ندارد. مککین از امضا کنندگان این نامه بود. او مدتی بعد از امضای این نامه ابراز پشیمانی کرد و گفت: «ما درشرایط دشواری قرار داشتیم همه چیز بسیار سریع اتفاق افتاد من فکر میکنم ما در مورد متن باید بیشتر بررسی میکردیم و بخصوص باید بازخورد انتشار این نامه که امروز با آن مواجه هستیم را در نظر میگرفتیم.»(۷)
درست قبل از آوریل ۲۰۱۵ زمانی که چارچوب توافق هستهای با ایران در حال شکلگیری بود، مککین در اظهارنظر عجیبی گفت کم ماندهاست که اسرائیل برای بقای خود درباقیمانده دولت اوباما همچون دوران موسی(ع) سر به بیابان بگذارد. او اظهار داشت: «اسرائیل باید خودش طرحی برای حفظ و بقای خودش داشته باشد، شاید به اجبار آواره بیابان شوند. امیدوار باشیم هشدارهای اسراییل فقط بلف نبوده باشد و خودشان این هشدارها را جدی گرفته باشند. اسراییل خودش را در ۱۹ سال اول حیاتاش بدون حمایت آمریکا، حفظ کرده است. الان هم باید ۲۲ ماه باقیمانده از دولت اوباما را به همان وضع سپری کند، البته این ۲۲ ماه بسیار به آنها سخت خواهد گذشت.»(۸)
یک مفسر در واکنش به این حرف گفته بود: «به خاطر داشته باشید مککین رییس کمیته نیروهای مسلح سنا و نامزد سابق جمهوریخواهان برای ریاست جمهوری است. ببینید او چگونه به اسم دادخواهی برای یک دولت خارجی بیپرده در مسیر سیاست خارجی آمریکا مانعتراشی میکند و ایالات متحده را به سمت یک جنگ فاجعهبار منطقهای میبرد. چنین رفتاری از جانب کسی در جایگاه او بیسابقه است.»(۹)
مواضع مککین درباره جنگ داخلی سوریه و داعش
مککین مدافع سر سخت دخالت نظامی ایالات متحده در جنگ داخلی سوریه بوده وهست. او بیمیلی دولت اوباما برای درگیر شدن در جنگ سوریه را رفتاری «سست» و «شرمآور» میخواند.(۱۰) در آگوست ۲۰۱۲ مککین به همراه گراهام و لیبرمن به عنوان اولین طرفداران تسلیح نیروهای مخالف بشار اسد در سرمقالهای در واشنگتن پست نوشتند: «بیمیلی ایالات متحده به مداخله نظامی در سوریه باعث میشود این جنگ طولانیتر وخونینتر بشود زیرا سرشت این جنگ به سمت عمیقتر و ریشهایتر شدن کشش دارد.»(۱۱) اوایل همان سال زمانیکه کوفی عنان دبیر کل سابق سازمان ملل در حال انجام مذکراه برای آتشبس بود مککین و گراهام در اقدام تعجبآور به دیدار نیروهای ارتش آزاد سوریه در ترکیه رفتند و اعلام کردند:«دیپلماسی با اسد به پایان رسیدهاست.»(۱۲)
پس از انتشار ادعاهایی در سال ۲۰۱۳ مبنی بر اینکه بشار اسد در سرکوب نیروهای شورشی در مقیاس محدودی از سلاح شیمیایی استفاده کردهاست مککین جنجالآفرینیهایش را برای وارد کردن آمریکا به جنگ سوریه تشدید کرد. البته بعدتر بازرسان سازمان ملل اعلام کردند که شورشیان هم از سلاح شیمیایی استفاده کردهاند. مککین با استناد به اظهارات گذشته رییس جمهور اوباما مبنی بر اینکه استفاده دولت سوریه از سلاح شیمیایی خط قرمز ماست و میتواند باعث آغاز عملیات نظامی آمریکا شود، به او کنایه زد که: «ظاهراً آن خطقرمز با جوهر نامرئی ترسیم شدهاست.» او خواستار مداخله نظامی آمریکا برای عوض کردن سرنوشت بازی درسوریه شد. او گفت: «آمریکا باید داخل سوریه منطقه امن ایجاد کند و به نیروهای قابل اعتماد سلاح بدهد. نیروهای قابل اعتماد برای ما در سوریه کسانی هستند که به صراحت میگویند به ارزشهای ما معتقدند و برای آن میجنگند.»(۱۳)
برخی کارشناسان مثل «بیل فریلیک»[۵] رئیس برنامه پناهندگی دیدهبان حقوق بشر ایده ایجاد این به اصطلاح منطقه امن را تقبیح کردند و هشدار دادند که: «خطر به تله افتادن مردمی که از ترس جانشان فرار کردهاند، در مناطق حائل داخل مرزهای سوریه، ازامید به محافظت از جان آنها بیشتراست.»(۱۴)
«وین وایت»[۶] کارمند اسبق وزارت خارجه در یادداشتی در وبلاگ خبری خود نوشت مککین گفتههای اوباما را تحریف کرده است. منظور اوباما این بود که عملیات نظامی نیروهای آمریکایی در سوریه را در پاسخ به استفاده گسترده از سلاح شیمیایی موجه میداند و نه در مقابل یک یا دو مورد استفاده در مقیاس محدود. وایت افزود: «به دلیل وجود ساختار کاملاً قبیلهای در سوریه و حضور گسترده عناصر اسلامگرای تندرو در بین نیروهای معارض، ایده تسلیح نیروهای قابل اعتماد عملی نیست و نتایج ناخواستهای در پی خواهد داشت. مککین که بسیار مشتاقانه از دخالت نظامی آمریکا درلیبی حمایت میکرد اکنون پس از وقوع حوادث خونین وهرج ومرج در بنغازی پس از سقوط قذافی به منتقد دولت اوباما بدل شدهاست. مککین با دانستن همه این مشکلات بازهم دست بردار نیست و دولت را به مداخله نظامی در سوریه که حتی از لیبی هم آشفتهتر است، تشویق میکند.»(۱۵)
پس از انتشار گزارشهای تازه مبنی بر استفاده دولت سوریه از سلاح شیمیایی در سپتامبر ۲۰۱۳، مککین در سنا جنجال به راه انداخت و خواهان آغاز عملیات نظامی علیه سوریه شد. او دولت اوباما را برای کنار گذاشتن گزینه دخالت نظامی و به دلیل توافق برای خلع سلاح شیمیایی سوریه با میانجیگری روسها، به شدت محکوم کرد. مککین وگراهام در بیانیه مشترکی گفتند: «آنچه که ما را بیشتر نگران میکند آن است که دوستان و دشمنان ما از این توافق برداشت یکسانی خواهند داشت و میفهمند که آمریکا در ایفای نقش خودش ضعیف عمل میکند. این برداشت از رفتار آمریکا آنها را تشویق میکند تا به ساخت و انباشت سلاحهای ممنوعه روی بیاورند.»(۱۶)
مککین همچنین دولت اوباما را برای رویکردش در مبارزه با داعش مورد انتقاد قرار داد. در آگوست ۲۰۱۴ او در سرمقاله مشترکی با گراهام در نیویورک تایمز نوشت: «ما باید این واقعیت را بپذیریم که یک استراتژی جامع برای شکست داعش به نیرو، پول، منابع و زمان بیشتر نیاز دارد.»(۱۷)